ไม่จำเป็นต้องรู้ 3

Depth of Field

ก็ไอ้ชัดตื้น-ชัดลึกนั่นไง ภาษาไทยแบบทางการเรียก"ช่วงความชัด" หมายถึง ช่วงระยะที่ครอบคลุมความชัดที่ใช้การได้ ซึ่งไม่มีหน่วยวัด แต่เป็นอันรู้กันว่า มีf/stop เป็นตัวควบคุมหลัก
- f/stop เลขน้อย = รูรับแสงกว้าง รับแสงได้ทีละมากๆ = ช่วงความชัดสั้น = ชัดตื้น
- f/stop เลขมาก = รูรับแสงแคบ รับแสงได้ทีละน้อยๆ = ช่วงความชัดยาว = ชัดลึก

ในขณะที่ใช้f/stopเดียวกัน ในเลนส์มุมกว้าง (wide angle) จะมีช่วงความชัดยาวกว่า ชัดลึกมากกว่า เลนส์มุมแคบ (telephoto) ยิ่งมุมกว้างเท่าไหร่ ยิ่งชัดลึกมากขึ้นมากเท่านั้น

นอกจากเลนส์มุมกว้าง เลนส์มุมแคบ และ f/stop แล้ว ขนาดของฟิล์ม(ขนาดของเซนเซอร์) ก็มีส่วนสำมะคัญเช่นกัน
ถ้าเป็นกล้องคอมแพคทั่วไป ราคาหมื่นไม่เกินสอง จะมีขนาดเซนเซอร์ประมาณเล็บนิ้วก้อยเท่านั้น เปิด f/stop กว้างๆไม่ถึงกว้างสุด ก็ชัดสุดลูกหูลูกตาแล้ว แต่ในขณะที่กล้องDSLRราคาเรือนแสน ขนาดเซนเซอร์ 2.4x3.6 ซม.หรือ หรือ digital back ราคาเหยียบล้าน ขนาดเซนเซอร์ 6x4.5 ซม. จะต้องใช้ f/stop โคตระแคบคือ f/32 f/45 f/64 ถึงจะชัดหมด (นั่นหมายถึงจะต้องใช้แสงปรินาณมากกกกกมากด้วยถึงจะถ่ายติด)

อีกอย่างหนึ่งคือ ระยะห่างระหว่างวัตถุกับกล้อง ก็มีผล เช่น คนสองคน คนหน้ายืนห่างคนหลัง 2 เมตร
ถ้าคนหน้าห่างกล้อง 3 เมตร เท่ากับคนหลังห่างกล้อง 5 เมตร อาจจะต้องใช้ f/11 ถึงจะชัดทั้งสองคน
แต่ถ้าขยับทั้งคู่ห่างจากกล้องออกไปอีกสัก 10 เมตร อาจจะใช้เพียง f/5.6 ก็ชัดทั้งคู่แล้วเลย
...หรือจะลองดู scale ที่กระบอกเลนส์ดูก็ได้ เผื่อจะเข้าใจง่ายขึ้น

การใช้ Depth of Field
ชัดตื้น ช่วยให้
- เห็นระยะ ภาพมีมิติ ความลึกเพิ่มขึ้น
- เน้นวัตถุหลักให้เด่น และกันเรื่องที่ไม่จำเป็นออกไป
- สร้างอารมณ์ที่แตกต่างจากเดิมๆ ฝันๆ เพ้อๆดี
ชัดลึก ช่วยให้
- ช้ดเจนครอบคลุมทุกระยะ
- ทำให้ส่วนประกอบในภาพอื่นๆช่วยเล่าเรื่องอีกแรง
- ให้ความรู้สึกจริงจังมากขึ้น